06/12/2022
Najnovije vesti
Sveti Sava Savindan Valjevo

DANAS JE SAVINDAN

Autor 27/01/2022

Srpska pravoslavna crkva i vernici 27. januara slave Svetog Savu, prvog Arhiepiskopa srpskog.

Savindan je svečani radni dan i u svim obrazovnim ustanovama se obeležava kao školska slava u spomen na Svetog Savu, začetnika srpske srednjevekovne državnosti.

Ukazom od 5. februara 1827. godine knez Miloš Obrenović je naredio da je Savindan – neradni, a za sve koji ne bi došli u crkvu, ili zatvorili dućan, odredio je da “ne samo globu crkvi plate, no i apsom i telesnom kaznom kaštigovani budu”. Inicijativom Anastasija Nikolića, rektora Liceja iz Kragujevca, Savindan je ustanovljen za školsku slavu. U Srbiji je proslavljan do kraja Drugog svetskog rata, da bi 1990. godine ponovo uveden u školske i vaspitne ustanove.

Vernici molitveno obeležavaju Savindan, praznik koji, kao svog zaštitinika, slave i čobani i različite zanatlije.

Sveti Sava, svetovnog imena Rastko Nemanjić, rođen je 1169. godine, kao najmlađi sin župana Stefana Nemanje i plemkinje Ane Nemanjić, kasnije monahinje Anastasije. Utemeljivač srpske duhovnosti odrekao se svetovnog bogatstva i zamonašio veoma mlad, oko 1190. godine, u ruskom manastiru Sveti Pantelejmon na Svetoj Gori. Uporno je radio na produhovljenju naroda. Uspeva da od vizantijskog cara Teodora Laskarisa i vaseljenskog patrijarha Manojla Haritopula izdejstvuje autokefalnost, odnosno samostalnost srpske crkve i srpsku arhiepiskopiju u Nikeji 1219. godine. Napisao je književna dela: Žitije Svetog Simeona, Karejski tipik, Hilandarski tipik, Studenički tipik, Zakonopravilo. Sveti Sava i njegov otac ustanovili su manastir Hilandar, a potom i mnoge druge manastire, crkve i škole po srpskoj zemlji. Upokojio se u manastiru u Trnovu 12/25. januara 1236. godine, u vreme cara Asena. Prema srednjevekovnim zapisima, vest je stigla u Srbiju 27. januara, pa se na taj dan služe liturgije.

Kralj Vladislav preneo je mošti Svetog Save i sahranjene su u manastiru Mileševa, 6. maja 1237. godine. Vekovima kasnije, tokom Banatskog ustanka, da bi slomio volju naroda, turski veliki vezir Sinan-paša je naredio da mošti Svetog Save odnesu iz Mileševe i spale u Beogradu, na mestu nazivanom Vračar, 27. aprila 1594. godine. Prema narodnom predanju, pre spaljivanja moštiju, spasena je ruka Svetog Save koja je čuvana u manastiru Svete Trojice kod Pljevalja.

Predanje o svetitelju je veoma prisutno u narodnom verovanju. Jedna od legendi je da Sveti Sava gospodari i nebom, odakle proističe da grmljavina na današnji dan ukazuje na sudbinska dešavanja, dok sunčano vreme – na rodnu godinu.

Ime prvog srpskog arhiepiskopa i tvorca zakonodavstva, Svetog Save, u valjevskom kraju nosi Osnovna škola u Popučkama. Osnovana je početkom prošlog veka kao izdvojeno odeljenje škole iz Rabrovice, a novosagrađena zgrada je osveštana 1903. godine. Tim povodom matična škola je poklonila liveno bronzano školsko zvono, teško oko 60 kilograma, na kome je ugravirana posveta: ”Poklon školi Popučanskoj od škole Rabrovičke – na Savindan, 1903. godine. Članovi školskog odbora: D. Filipović, Lj. Šljivić, M. Žunjić, S. Petrović i V. Terzić” uz naznaku ”Radnici Vojno – tehničkog zavoda u Kragujevcu”.